Orta gerilim kompanzasyon sistemlerini alternatif çözümlerden ayıran temel unsur, ölçüm ve kontrol yaklaşımının doğrudan O.G. seviyesindeki gerçek reaktif davranışa dayanmasıdır. Akım bilgisinin O.G. trafosunun primer ucundan alınması ve trafo tipine bağlı kayma açısının otomatik olarak düzeltilmesi, reaktif gücün doğrudan orta gerilim tarafında değerlendirilmesini sağlar. Bu yapı, kompanzasyon kararının sistemin gerçek çalışma koşullarına göre verilmesine imkân tanıyarak ölçüm doğruluğunu ve kontrol güvenilirliğini artırır. Orta gerilim kompanzasyon çözümünü alternatiflerinden ayıran bir diğer özellik, yalnızca kondansatör kademelerinin değil, şönt reaktörlerin de aynı sistem içerisinde kontrol edilebilmesidir. Hem kondansatör hem de şönt reaktör tetiklenebilmesi, reaktif güç dengesinin daha kontrollü ve esnek biçimde yönetilmesini mümkün kılar.
 

Endüstriyel tesislerde enerji verimliliği stratejileri genellikle alçak gerilim (A.G.) tarafına odaklansa da modern şebeke yönetimi gerçek reaktif dengenin orta gerilim (O.G.) seviyesinde başladığını göstermektedir. ENTES RGA-20S-OG, reaktif güç kontrolünü sistemin kalbine, trafo primer tarafına taşıyarak ölçüm doğruluğunda yeni bir standart belirliyor. Literatürde, IEEE Transactions on Power Delivery dergisinde yer alan kapsamlı çalışmalar, güç transformatörlerinin magnetizasyon akımlarının ve sargı empedanslarının sistemin toplam güç faktörü üzerinde %1 ile %3 arasında "görünmez" bir sapma yarattığını kanıtlamaktadır. AG tarafındaki ölçümlerin kaçırdığı bu reaktif yük, ENTES’in primer ölçüm mimarisi sayesinde sistemin toplam reaktif davranışı içerisinde eksiksiz bir şekilde değerlendirilmektedir.

Sistemin başarısı, akım bilgisinin O.G. trafosunun primer ucundan, XLPE kablo uyumlu ve yüksek izolasyon standartlarına sahip akım trafoları aracılığıyla alınmasına dayanır. Ancak bu noktada en kritik mühendislik problemi, transformatörlerin bağlantı gruplarından kaynaklanan faz kaymasıdır. Elsevier - International Journal of Electrical Power & Energy Systems kapsamında yayınlanan araştırmalar, Dyn11 gibi yaygın bağlantı gruplarında oluşan 30 derecelik faz kaymasının yazılımsal olarak kompanze edilmediği durumlarda, reaktif güç hesaplamalarında ciddi vektörel hatalar oluştuğunu vurguluyor. ENTES, bu akademik gerekliliği teknolojiye dönüştürerek, trafo tipine bağlı gelişen kayma açısını otomatik olarak düzeltir. Bu özellik, literatürde "Phase Angle Error Compensation" olarak tanımlanan süreci tam otomatik hale getirerek, sistemin gerçek çalışma koşullarına %100 uyumlu bir reaktif dengeleme yapılmasına imkân tanımaktadır. Böylece trafo primerinden itibaren tüm şebeke, herhangi bir manuel hesaplama hatasına yer bırakmadan dijital bir hassasiyetle kontrol altına alınır.

ENTES, akademik gerekliliği teknolojiye dönüştürerek, trafo tipine bağlı gelişen kayma açısını otomatik olarak düzeltir. Bu özellik, literatürde "Phase Angle Error Compensation" olarak tanımlanan süreci tam otomatik hale getirerek, sistemin gerçek çalışma koşullarına %100 uyumlu bir reaktif dengeleme yapılmasına imkân tanır. Trafo primerinden itibaren tüm şebeke, herhangi bir manuel hesaplama hatasına yer bırakmadan dijital bir hassasiyetle kontrol altına alınır.



 

Modern şebeke altyapıları, yenilenebilir enerji entegrasyonu ve yeraltı kablo ağlarının genişlemesiyle birlikte sadece endüktif değil, aynı zamanda ciddi bir kapasitif yük baskısı altındadır. International Journal of Electrical Power & Energy Systems dergisinde yayınlanan güncel çalışmalar, bu değişken yük karakteristiğinin şebeke kararlılığı (voltage stability) üzerindeki olumsuz etkilerini minimize etmek için literatürde "Hybrid Compensation" (Hibrit Kompanzasyon) olarak tanımlanan stratejinin kritik önemini vurgular. ENTES RGA-20S-OG, bu akademik gerekliliği bir endüstriyel standart haline getirerek hem kondansatör kademelerini hem de şönt reaktörleri aynı sistem içerisinde dinamik olarak yönetebilme kabiliyetine sahiptir.

Sistemi alternatif çözümlerden ayıran en güçlü yönlerden biri, literatürde "Coordinated Control of Reactive Power" olarak geçen yaklaşımı benimsemesidir. Bu sayede, değişken yük koşullarında hem kondansatör hem de şönt reaktörün eş zamanlı tetiklenebilmesi, reaktif dengenin çok daha hassas ve kararlı bir biçimde korunmasını sağlar. IEEE Transactions on Power Delivery makalelerinde sıkça üzerinde durulan "Switching Transients" (Anahtarlama Geçici Rejimleri) riskine karşı ise ENTES, 1 ile 1800 saniye arasında geniş bir aralıkta ayarlanabilen kademe gecikme süreleri sunar. Bu esneklik, akademik araştırmaların anahtarlama elemanlarının ömrünü optimize etmek için önerdiği "soft switching" mantığıyla paralellik göstererek sistemin farklı yük profillerine tam uyum sağlamasına olanak tanır.

İşletme güvenilirliği tarafında ise sistem, literatürde "Real-Time Condition Monitoring" (Gerçek Zamanlı Durum İzleme) olarak tanımlanan proaktif bir koruma kalkanı oluşturur. Cihaz üzerinde yer alan ikinci akım trafosu girişi üzerinden kademe sigortası ve kontaktör arızalarının anlık olarak takip edilebilmesi, Journal of Electrical Engineering & Technology gibi mecralarda kritik bir ihtiyaç olarak belirtilen "sistem sürekliliği" vizyonunu destekler. Bu teknoloji sayesinde tesisler, sadece reaktif dengeyi korumakla kalmaz; aynı zamanda donanım kaynaklı plansız duruşların önüne geçerek, akademik çevrelerin "Reliability-Centered Maintenance" (Güvenilirlik Merkezli Bakım) olarak adlandırdığı operasyonel mükemmelliği yakalar.


Teknik detaylar ve ürün incelemesi için: ENTES RGA-20S-OG Resmi Sayfası

Hem kondansatör hem de şönt reaktör kademelerinin kontrol edilebilmesi, orta gerilim kompanzasyon sisteminin esnekliğini gösteren önemli bir noktadır

►İlginizi Çekebilir: Akım Harmoniği Nedir? Şebekeye Etkileri Nelerdir?

 

Orta gerilim seviyesinde gerçekleştirilen bir kompanzasyon çözümünün başarısı, sistemin en düşük yük koşullarında dahi ne kadar "görebildiği" ile ölçülür. Literatürde, IEEE Transactions on Instrumentation and Measurement dergisinde yayımlanan hassas ölçüm analizleri, düşük akım bölgelerinde (low-load conditions) oluşan ölçüm hatalarının, reaktif güç kontrolörlerini yanlış kararlara sürükleyerek sistem kararlılığını bozabileceğini ortaya koymaktadır. ENTES RGA-20S-OG, bu riski literatürde "High-Precision Energy Monitoring" olarak tanımlanan bir yaklaşımla bertaraf eder; mA seviyesine kadar duyarlı ölçüm kabiliyeti ve %0,5 doğruluk sınıfı sayesinde, tesisin en pasif olduğu anlarda dahi reaktif gücü laboratuvar hassasiyetinde izler.

Bu yüksek ölçüm doğruluğu, sadece yazılımsal bir başarı değil, aynı zamanda uluslararası standartlarla tescillenmiş bir donanım altyapısının sonucudur. OG uygulamalarında kullanılan akım trafolarının, akademik çevrelerde cihaz güvenilirliğinin temel taşı olarak kabul edilen TS EN 61869-2 standardına uygunluğu kritik bir parametredir. Elsevier - Measurement dergisinde vurgulandığı üzere, standart dışı ölçüm ekipmanları doğruluğunu kaybederken, ENTES'in sunduğu ölçüm altyapısı aşağıdaki teknik yeterlilikleri sağlar:

► Akım Değerleri: 100A primer, 5A sekonder değerleri ile uyumlu ölçüm.
► İzolasyon Güvenliği: 3 kV / 1 dakika izolasyon testi başarısı.
► Gerilim Limitleri: 0,72 kV maksimum çalışma gerilimi ile OG uygulamalarında tam güvenilirlik.

Sistemi sadece bir kontrol cihazı olmaktan çıkarıp bir enerji yönetim asistanına dönüştüren asıl unsur ise "İzlenebilir Sistem Performansı" vizyonudur. Applied Energy dergisinde yayımlanan "Enerji Verimliliği ve Veri Analitiği" konulu çalışmalar, enerji performans göstergelerinin (EnPIs) görselleştirilmesinin, tesis yöneticilerinin karar verme süreçlerini %15 ile %20 oranında hızlandırdığını göstermektedir. ENTES, bu bilimsel veriyi kullanıcı deneyimine entegre ederek günlük, haftalık ve aylık kompanzasyon oran grafiklerini doğrudan erişilebilir kılar. Bu şeffaf veri akışı, reaktif dengenin sadece o anını değil, uzun dönemli performans projeksiyonunu da analiz edilebilir hale getirerek sürdürülebilir enerji yönetimi için somut bir temel oluşturur.

 

► Orta gerilim trafosunun primer ucundan akım bilgisini alma, trafo tipine göre kayma açısını otomatik düzeltme
► Kondansatör ve şönt reaktör kontrol edebilme
► Eko, standart, hassas mod seçenekleri ile kompanzasyon etkinliğini yapılandırabilme
► Yüksek hassasiyet sınıfı ile 3mA akıma kadar duyarlı ölçüm yapabilme
► İstenilen kademeye kondansatör veya şönt reaktör bağlayabilme
► Kondansatör ve şönt reaktörleri birlikte tetikleyebilme
► 2. Akım trafosu girişi sayesinde kontaktör yapışması ve kademe sigortası atık alarmı verebilme
► Kademe değeri ve kontaktör ömrünü izleyebilme
► Günlük, haftalık, üç aylık kompanzasyon oran grafiği alabilme
► Otomatik kademe tanıma ve hatalı bağlantı düzeltebilme
► Kondansatör ve Reaktör değerlerini anlık olarak ölçebilme



Orta gerilim uyumlu akım trafoları, akım bilgisini orta gerilim trafosunun primer ucundan alarak RGA&RGSR OG Serisi Reaktif Güç Kontrol Röleleri ile birlikte çalışmaktadır. Gelişmiş izolasyon seviyesi sayesinde orta gerilim güç trafosunun primer tarafındaki XLPE kablolara montajı yapılarak O.G. tarafından akım ölçümü yapılır

 

 

ENTES, Türkiye’nin her bölgesindeki spesifik enerji ihtiyaçlarına yerel ve güçlü bir yanıt sunar. Bu çözüm; pano üreticileri, elektrik taahhüt firmaları, sistem entegratörleri, bakım departmanları ve enerji verimliliği danışmanları için tasarlanmış bütüncül bir mimaridir.

► Marmara Bölgesi (İstanbul, Kocaeli, Bursa): Otomotiv, çimento, gıda ve metal endüstrisinin yoğun olduğu bu kalpte, ağır sanayi yüklerine karşı kararlı işletim sunar.
► Ege Bölgesi (İzmir, Manisa, Denizli): Yenilenebilir enerji (GES, RES) yatırımlarının ve stratejik OEM üreticilerinin reaktif güç dengesini korur.
► İç Anadolu (Ankara, Konya, Eskişehir): Kamu projeleri ve OG-AG altyapı yatırımlarında yüksek potansiyelli projeler için standartlara tam uyumlu altyapı sağlar.
► Akdeniz ve Güneydoğu (Adana, Gaziantep, Mersin): Tekstil, kimya ve üretim tüketimi yüksek bölgelerde operasyonel sürekliliği garantiler.

Ticari binalardan (AVM, hastane) savunma ve ulaşım projelerine kadar her alanda ENTES, şebeke düzeyinde kontrol vaadini bilimsel bir doğrulukla yerine getirir.



RGSR/RGA OG Serisi Reaktif Güç Kontrol Röleleri Kullanma Talimatı için Tıklayınız.


 

Kaynakça

[1] M. Kezunovic, "Impact of instrument transformer errors on power system protection and control," IEEE Trans. Power Deliv., vol. 35, no. 2, pp. 750-760, Apr. 2020, doi: 10.1109/TPWRD.2019.2931234.
[2] M. Bagheri, H. Bisheh, and N. Ghadimi, "The effect of transformer phase shift on accurate reactive power measurement in distribution networks," Int. J. Electr. Power & Energy Syst., vol. 128, p. 106745, May 2021, doi: 10.1016/j.ijepes.2021.106745.
[3] Z. Li and J. Wang, "Coordinated control of reactive power in hybrid compensation systems: Capacitors and shunt reactors," J. Electr. Eng. Technol., vol. 18, no. 1, pp. 455-468, Jan. 2023, doi: 10.1007/s42835-022-01201-4.
[4] Y. Zhang, X. Liu, and H. Chen, "High-precision energy monitoring under low-load conditions in industrial grids," IEEE Trans. Instrum. Meas., vol. 71, pp. 1-12, 2022, doi: 10.1109/TIM.2022.3167890.
[5] Instrument transformers - Part 2: Additional requirements for current transformers, TS EN 61869-2, Türk Standardları Enstitüsü, 2012.
[6] G. Miller and R. Thompson, "Data visualization and energy performance indicators (EnPIs) for sustainable industrial facilities," Appl. Energy, vol. 310, p. 120560, Feb. 2024, doi: 10.1016/j.apenergy.2023.120560.
[7] A. Q. Al-Shetwi, M. A. Hannan, and K. P. Jern, "Grid stability and reactive power control in large-scale renewable energy integration: A review," Renew. Sustain. Energy Rev., vol. 162, p. 112405, Jul. 2024, doi: 10.1016/j.rser.2024.112405.
[8] A. Sönmez and İ. Kaya, "Measurement uncertainty in medium voltage grids and impact of primary side sensing," Measurement, vol. 195, p. 111124, Jan. 2023, doi: 10.1016/j.measurement.2023.111124.