Modern güç sistemlerinin sürdürülebilirliği, büyük ölçüde yüksek gerilim bileşenlerinin operasyonel sağlığına bağlıdır. Bu bileşenler arasında devre kesiciler, şebekeyi hata akımlarından izole eden ve sistemin "aktif savunma mekanizması" olarak görev yapan en kritik unsurlardır. Ancak, teknoloji geliştikçe şebeke esnekliği artarken, bu varlıkların izlenmesi ve bakımı daha karmaşık bir hal almaktadır.
 

Uluslararası Büyük Elektrik Sistemleri Konseyi (CIGRE) tarafından yapılan dünya çapındaki anketler, yüksek gerilim devre kesicilerinin arıza oranlarının her 100 devre kesici yılı başına ortalama 2'den az olduğunu göstermektedir. Bu oran düşük görünse de, bir devre kesicinin görevini yerine getirememesinin (failing to trip) sonuçları; trafo patlamaları, geniş çaplı enerji kesintileri ve milyonlarca dolarlık ekipman hasarı olarak karşımıza çıkmaktadır.

CIGRE verilerine göre, devre kesici arızalarının büyük bir kısmı mekanik kökenlidir.

Özellikle:

► Mekanik çalışma mekanizmasındaki aşınmalar,
► Kontak yüzeylerindeki elektriksel bozulmalar (ark kontağı erimesi vb.),
► Kontrol devrelerindeki (açma/kapama bobinleri) elektriksel hatalar ana arıza kaynaklarını oluşturur.
 

Geleneksel "Zamana Dayalı Bakım" (Time-Based Maintenance) modelleri, ekipmanın gerçek fiziksel durumunu göz ardı ederek sabit periyotlarla müdahale edilmesini öngörür. Ancak akademik literatür, bu yöntemin hem gereksiz bakım maliyetlerine yol açtığını hem de "bakım kaynaklı hataları" tetikleyebildiğini göstermektedir.

Günümüzde enerji dağıtım şirketleri ve endüstriyel tesisler, operasyonel verileri kullanarak ekipmanın kalan ömrünü tahmin eden Durum Bazlı Bakım (CBM) stratejilerine geçiş yapmaktadır. CBM yaklaşımında, devre kesicinin gerçek durumu; Statik Direnç Ölçümü (SRM) ve Dinamik Direnç Ölçümü (DRM) gibi cihazı parçalamadan yapılan (non-intrusive) test yöntemleriyle analiz edilir.

Megger’in geliştirdiği EGIL200 ve MOM3 kombinasyonu, tam da bu noktada devreye girerek, en zorlu saha koşullarında bile devre kesicilerin hem mekanik hem de elektriksel durumunu tek bir test periyodunda analiz etme imkânı sunar.


Sektörel Ürün İncelemesi | 
Devre Kesici Sağlığında Derinlemesine Analiz (EGIL200 & MOM3)
 

Devre kesicilerin periyodik testlerinde sadece "çalışıyor/çalışmıyor" bilgisi yeterli değildir. Gerçek bir durum analizi, cihazın iç bileşenlerindeki mikroskobik aşınmaları ve mekanik yorgunlukları henüz arıza oluşmadan tespit etmeyi gerektirir. Bu noktada Statik Direnç Ölçümü (SRM) ve Dinamik Direnç Ölçümü (DRM) teknolojileri, bakım mühendislerinin en güçlü araçları haline gelmektedir.

 

Geleneksel Statik Direnç Ölçümü (SRM), devre kesici kapalıyken ana kontakların direncini ölçer. Modern kesicilerde bu değer genellikle 30 µΩ seviyelerindedir ve 100 µΩ üzerindeki değerler ciddi bir arıza göstergesi olarak kabul edilir. Ancak SRM, kesicinin açılma veya kapanma anındaki performansı, yani ark kontaklarının durumu hakkında bilgi vermez.

Akademik literatürde DRM, devre kesicinin çalışma sırasında (açma veya kapama operasyonu) kontak direncindeki değişimi izleyen bir teknik olarak tanımlanır.


Bu yöntem sayesinde:

► Ark Kontağı Aşınması: Her bir açma operasyonunda ark kontakları yüksek ısıya maruz kalarak aşınır. DRM eğrisi üzerinden bu aşınma miktarı ve ark kontağı uzunluğu doğrudan hesaplanabilir.
► Hizalama Problemleri: Kontak hareketindeki düzensizlikler ve mekanik gecikmeler grafiksel olarak ortaya konur.
► Bütünleşik Veri: EGIL200, mekanik, elektriksel ve dinamik davranışları tek bir platformda analiz ederek "gerçek durum bazlı bakım" kararlarını veri temelli hale getirir.


 

►İlginizi Çekebilir: Devre Kesici Analizörü | EGIL200

Kontak direnci ölçümlerinde kullanılan akımın seviyesi, sonuçların doğruluğu üzerinde doğrudan bir etkiye sahiptir. IEEE ve IEC standartları (örneğin IEC 62271-1), kontak direnci testleri için en az 50 A, ideal olarak ise daha yüksek akımların kullanılmasını tavsiye eder.

Megger MOM3, 5 A'den 300 A'e kadar yüksek akım üretebilen kompakt bir mikro-ohmmetredir. Yüksek akım kullanılmasının akademik ve teknik gerekçeleri şunlardır:

1. Oksit Tabakasının Kırılması: Kontak yüzeylerinde zamanla oluşan ince oksidasyon filmleri, düşük akımlı test cihazlarında hatalı (yüksek) direnç okumalarına neden olabilir. Yüksek akım, bu direnç katmanlarını aşarak "gerçek" metal-metal temas direncini ölçer.
2. Sinyal-Gürültü Oranı (SNR): Yüksek gürültülü trafo merkezlerinde (substations), yüksek akım enjeksiyonu daha yüksek bir voltaj düşümü yaratarak ölçüm hassasiyetini artırır ve elektromanyetik parazitlerin etkisini minimize eder.
3. Ultra-kapasitör Teknolojisi: MOM3, ağır akü sistemlerine ihtiyaç duymadan, kompakt gövdesi içinde yüksek akım üretebilmek için ultra-kapasitör teknolojisini kullanır. Bu özellik, saha teknisyenlerine yüksek mobilite ve hız kazandırır.


 

►İlginizi Çekebilir: Elektriksel İzolasyon Nedir? Elektriksel İzolasyon Testi Nasıl Yapılır?

 

Yüksek gerilim sahalarında çalışırken en büyük risklerden biri, kesici üzerinde indüklenen statik gerilimdir. Geleneksel testlerde güvenliği sağlamak için kesicinin bir tarafının topraklanması gerekir; ancak bu durum zamanlama testlerinde hata payını artırabilir.

Megger’in DualGround™ test metodu, devre kesicinin her iki tarafı da topraklı iken güvenli ve doğru ölçüm yapılabilmesini sağlar. Bu teknoloji;

► Bakım personelini statik deşarj ve kaza risklerine karşı maksimum düzeyde korur.
► Topraklama bağlantılarının sökülüp takılması için harcanan süreyi ortadan kaldırarak test sürecini hızlandırır.
► Özellikle GIS (Gaz İzoleli Şalt) sistemleri gibi erişimin zor olduğu noktalarda operasyonel büyük avantaj sağlar.

EGIL200 ve MOM3 kombinasyonu, bu ileri teşhis yöntemlerini tek bir iş akışında birleştirerek; mikro-ohm seviyesindeki temas problemlerini ve ark kontağı bozulmalarını tek bir bakım periyodunda tespit etmemize olanak tanır.

 

Modern güç sistemlerinde test ve ölçüm süreçleri, sadece anlık bir "geçti/kaldı" değerlendirmesinin ötesine geçerek, cihazın tüm yaşam döngüsünü kapsayan bir veri madenciliği sürecine dönüşmüştür. Megger’in EGIL200 ve MOM3 kombinasyonu ile elde edilen yüksek hassasiyetli veriler, işletmecilere sadece bugünü değil, ekipmanın gelecekteki performansını da öngörme imkanı sunar.
 

Akademik literatürde Kalan Faydalı Ömür (Remaining Useful Life - RUL) tahmini, ekipmanın arızalanmadan önce ne kadar süre daha güvenle çalışabileceğini belirlemek için kullanılan kritik bir göstergedir. EGIL200 ve MOM3 tarafından üretilen Statik ve Dinamik Direnç (SRM/DRM) verileri, zaman içinde izlendiğinde ekipmanın "bozulma profilini" ortaya koyar.

► Parametre Karşılaştırma: EGIL200’ün otomatik raporlama ve parametre karşılaştırma özellikleri, mevcut test sonuçlarını fabrika kabul testleri (FAT) veya önceki bakım dönemlerindeki verilerle kıyaslar.
► Degradasyon Modelleme: IEEE çalışmalarında vurgulandığı üzere, kontak direncindeki mikro-ohm seviyesindeki artışlar veya ark kontağı boyundaki kısalmalar, Bayesyen algoritmaları ve üstel bozulma modelleri kullanılarak cihazın ne zaman kritik eşiğe ulaşacağını tahmin etmekte kullanılır.
► Hata Payının Azaltılması: Otomatik test sistemleri, manuel veri girişinden kaynaklanan insan hatalarını ortadan kaldırarak veri setinin güvenilirliğini artırır ve daha tutarlı RUL tahminlerine olanak tanır.
 

Günümüzde enerji kuruluşları, operasyonel mükemmelliği sağlamak adına ISO 55000 varlık yönetimi standartlarını benimsemektedir. Bu standart, verilerin silo halinde kalmamasını ve kurumsal risk yönetiminin bir parçası olmasını öngörür.


Megger çözümlerinin bu çerçevedeki katkıları şunlardır;

1. Veri Entegrasyonu: MOM3 ile elde edilen hassas SRM sonuçlarının EGIL200 platformunda birleştirilmesi, devre kesicinin hem elektriksel hem de mekanik sağlığının bütünleşik bir görünümünü sunar.
2. Bakım Önceliklendirme: Dijitalleşen trafo merkezlerinde, veriye dayalı önceliklendirme sayesinde kısıtlı bütçeler en riskli varlıklara yönlendirilir. Literatürde SVM gibi hibrit algoritmaların, test verilerini kullanarak hangi kesicinin bakıma daha acil ihtiyaç duyduğunu belirleyebildiği gösterilmiştir.
3. Operasyonel Güvenlik ve Uyumluluk: DualGround™ gibi teknolojiler, sadece teknik bir avantaj değil, aynı zamanda iş güvenliği standartlarına (OHSAS/ISO 45001) uyum sağlayan ve operasyonel riski minimize eden stratejik birer unsurdur.



Sonuç Odaklı Raporlama

EGIL200’ün sunduğu otomatik raporlama yeteneği, saha mühendislerinin karmaşık dalga formlarını ve direnç değerlerini hızlıca analiz edilebilir formatlara dönüştürmesini sağlar. Bu raporlar; bakım maliyetlerinin düşürülmesi, plansız kesintilerin önlenmesi ve devre kesicinin servis ömrünün uzatılması için gereken "veri temelli" kanıtları sunar.

 

Güç sistemlerinin karmaşıklığı arttıkça, bu sistemlerin kalbi olan devre kesicilerin ve izolasyon bileşenlerinin sağlığı, operasyonel süreklilik için her zamandakinden daha kritik hale gelmektedir. Bu makale boyunca incelediğimiz teknik analizler, reaktif müdahalelerin yerini alan bütünleşik teşhis yöntemlerinin hem teknik hem de ekonomik bir zorunluluk olduğunu ortaya koymaktadır.
 

Megger EGIL200 ve MOM3 kombinasyonu, devre kesici sağlığında yeni bir standart belirlemektedir. Bu iki ileri teknoloji cihazın sinerjisi sayesinde:

► Mekanik Gecikmeler: Kesicinin açma/kapama zamanlamasındaki milisaniyelik sapmalar anında tespit edilir.
► Kontak Yüzey Aşınmaları: Mikro-ohm seviyesindeki hassas ölçümlerle yüzey bozulmaları erken safhada belirlenir.

► Ark Kontağı Bozulmaları: Dinamik direnç (DRM) analizi ile ark kontaklarındaki aşınma profili ve ark davranışı doğrudan hesaplanabilir.
► Temas Problemleri: 300 A'e kadar yüksek akım enjeksiyonu ile gerçek saha koşullarında mikro-ohm seviyesindeki dirençler doğrulanır.

Bu kapsamlı verilerin tek bir bakım periyodunda toplanabilmesi, işletme maliyetlerini minimize ederken devre kesicinin servis ömrünü maksimize eder.
 

Son Söz: Güvenli, Hızlı ve Akıllı Test Süreçleri

Sonuç olarak; DualGround™ teknolojisiyle sağlanan iş güvenliği, ultra-kapasitör teknolojisiyle gelen taşınabilirlik ve DFR ile elde edilen derinlemesine izolasyon verisi, modern enerji tesislerinin ihtiyaç duyduğu "akıllı bakım" ekosistemini oluşturmaktadır. Plansız kesintileri önlemek ve şebeke güvenilirliğini en üst düzeye çıkarmak isteyen bakım mühendisleri için Megger çözümleri, sadece birer test cihazı değil, stratejik birer karar destek mekanizmasıdır.

Daha fazla teknik bilgi almak ve tesisinize özel Megger çözümlerini keşfetmek için Megger uzmanları ile iletişime geçebilirsiniz. •

EGIL200 Devre Kesici Analizörü: Detaylı Bilgi İçin Tıklayın
MOM3 El Tipi Mikro-Ohmmetre: Detaylı Bilgi İçin Tıklayın
Bir Uzmanla Görüşün: İletişime Geçin

 

►İlginizi Çekebilir: Temel Elektrik Testleri Nelerdir? Kaçak Akım Testi Nedir, Neden ve Nasıl Yapılır?

EGIL200 Uygulama Örneği'ni (Klasik orta gerilim devre kesici | Zamanlama Ölçümü) incelemek için tıklayınız.



EGIL200 Uygulama Örneği'ni (Klasik orta gerilim devre kesici | Statik Direnç Ölçümü) incelemek için tıklayınız.



EGIL200 Uygulama Örneği'ni (Akım birimi ile dinamik direnç ölçümü) incelemek için tıklayınız.



EGIL200 Uygulama Örneği'ni (Akım birimi ile statik direnç ölçümü) incelemek için tıklayınız.




Kaynakça

1. Kurumsal Teknik Dokümanlar ve Vaka Çalışmaları (Megger)

► Megger Group. (2026). EGIL200 + MOM3 ile Gerçek Durum Analizi: Teknik Briefing Dokümanı.
► Megger Group. Novel Approach to DFR Speed: Multi-Frequency Measurements.
► Megger Group. Vaka Çalışması 7: Bir YG Buşingindeki Eskime ve Montaj Sorunlarının Belirlenmesi.
► Megger Group. Misleading LFPF Results: A Case Study on Bushing Diagnostics.
► Megger Group. 1-500 Hz Analysis of Bushings: Frequency Response Applications.


2. Uluslararası Standartlar ve Endüstriyel Kaynaklar

► IEEE C37.09. Guide for Test Procedures for High-Voltage Circuit Breakers Rated on a Symmetrical Current Basis.
► IEC 62271-100. High-voltage switchgear and controlgear – Part 100: Alternating-current circuit-breakers.
► CIGRE Technical Brochure 510. Reliability of High Voltage Circuit Breakers. (Uluslararası devre kesici arıza istatistikleri için temel kaynak).
► IEEE C57.152. Guide for Diagnostic Field Testing of Fluid-Filled Power Transformers, Regulators, and Reactors. (Tan Delta ve DFR limitleri için referans).


3. Akademik Literatür (Hakemli Makaleler ve Yayınlar)

► Neimanis, R. (2001). "On dielectric spectroscopy in time and frequency domain," Royal Institute of Technology, Stockholm. (DFR teknolojisinin teorik temeli).
► J. R. Meyer and T. H. Lee. "Dynamic Contact Resistance of High Voltage Circuit Breakers," IEEE Transactions on Power Delivery. (DRM analizinin ark kontağı aşınmasındaki rolü).
► E. Gockenbach. "Condition Monitoring and Diagnostics of High Voltage Equipment," IEEE International Conference on Dielectrics. (Durum bazlı bakım modelleri üzerine).


4. Dijital Kaynaklar ve Teknik Bloglar

► Megger Blog. (2018). Making the Right Choice for Low Resistance Testing.
► Megger ET-Online. (2021). Electrical Hot-Spot Inspection and Preventative Maintenance.
► YouTube - Megger. Condition Monitoring of High-Voltage Circuit Breakers (Video Reference).