Günümüz dünyasında enerji kaynaklarının sınırlı olması ve artan enerji maliyetleri nedeniyle verimlilik ve tasarruf üzerine yapılan çalışmalar daha da ön plana çıkmaktadır. Bu kapsamda enerji tüketiminin ölçülmesi ve buna göre gerekli adımların atılması kritik öneme sahiptir. Elektrik sayaçları, tüketilen ya da üretilen elektriğin miktarını ölçen araçlardır. Günümüzde dijitalleşen ve otomatik olarak verileri aktaran sayaçlar sayesinde tüketim miktarını ölçmek ve raporlamak daha kolay hale gelmiştir.
 

Elektrik sayacı veya diğer adıyla enerji sayacı; konutlarda, iş yerlerinde veya elektrikle çalışan cihazların tükettiği elektrik enerjisi miktarını veya bir generatör vb. cihaz tarafından üretilen elektrik enerjisi miktarını ölçen cihazdır. Elektrik sayacı, faturalandırmanın doğru bir şekilde yapılabilmesi için oldukça önemli bir araçtır. Temel olarak üretilen/tüketilen gücün zaman içerisindeki miktarını ölçerek çalışan bu cihazlar zaman dilimi olarak "saati" kullanmaktadır. Bu nedenle ölçüm birimi Wh (watt/saat), kWh (kilowatt/saat), MWh (megawatt/saat) ve katları şeklinde değişmektedir.

Elektrik sayaçları, bağlı olduğu devrenin akım tipine, sayaç yapısına, sayaç bağlantısına ve şebekeye göre olmak üzere dört farklı grupta sınıflandırılabilir.

Bağlı Olduğu Devre Tipine Göre;

Enerjinin ölçülmesi istenilen devreden geçen akım tipine göre iki farklı sayaç kullanılmaktadır. Devrede hangi sayacın kullanılacağı devrenin DC mi yoksa AC mi olduğuna göre değişkenlik göstermektedir.

Sayaç Yapısına Göre;

Elektrik sayaçları, çalışma mekanizmasına göre iki farklı kategoriye ayrılmaktadır.

Mekanik sayaçlar: Alüminyum disk üzerinde oluşan döndürme momentine göre çalışmaktadır. Disk üzerindeki döndürme momenti, sayaç içerisinde bulunan akım bobininden geçen akım ve gerilim bobinine uygulanan gerilim ile manyetik alan aracılığıyla oluşmaktadır. Mekanik sayaçlarda temel olarak, manyetik alan diski döndürmekte, disk ise numaratörü döndürerek ölçümün yapılmasını sağlamaktadır.

Elektronik sayaçlar: Gelişen teknoloji ile mekanik sayaçlar yerini elektronik sayaçlara bırakmaya başladı. Mekanik sayaçlara kıyasla, elektronik sayaçlarda rogowski bobini gibi elemanların kullanılmaması daha hassas bir ölçüm sağlamaktadır. Ayrıca mekanik bir yapı olmaması da hassasiyeti artırmaktadır. Ölçüm sonucu numatör üzerinde değil, LCD veya LED ekran aracılığıyla okunmaktadır. Elektronik sayaçlar, kullanılan enerjiyi ölçmenin yanı sıra, anlık ve maksimum kullanım taleplerini, gerilimleri, güç faktörü ve kullanılan reaktif güç gibi yük ve arzın diğer parametrelerini de kaydedebilmektedir. Ayrıca bazı tipleri ise ölçüm sonucunu uzaktaki noktalara iletebilmektedir.


Bunların dışında bağlantı tipine göre, bağlantı yapısına göre ve yaptığı ölçüme göre sayaçları sınıflandırabiliriz.

Gelişen teknoloji ile mekanik sayaçlar yerini elektronik sayaçlara bırakmaya başladı. Mekanik sayaçlara kıyasla, elektronik sayaçlarda mekanik bir yapı olmaması daha hassas bir ölçüm sağlanmaktadır. Ölçüm sonucu numaratör üzerinde değil, LCD veya LED ekran aracılığıyla okunmaktadır. ENTES ES3 serisi elektonik sayaçlar, kullanılan enerjiyi ölçmenin yanı sıra, anlık ve maksimum demandları, gerilimleri, ve kullanılan aktif, reaktif, görünür güç gibi yük ve arzın diğer parametrelerini de kaydedebilmektedir. Trifaze sistemler için; 80 A modelde Ethernet ve RS 485 haberleşme mevcuttur, M Bus haberleşme ise 100 A olan ES3M modelinde bulunmaktadır. Monofazelerde ise MID ve RS 485 haberleşme ile 32-45 A'e kadar direkt bağlantı ve 80A olan modelde CT-25 akım trafosu ile bağlantı yapılabilmektedir. Ayrıca haberleşme özelliği ile ölçüm değerlerini Enerji Doktoru enerji izleme yazılımına iletebilmektedir.