elektrik port üyelik servisleri elektrik port üyelik servisleri

Atatürk'ün Geometri Kitabı

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, bizlere bilim alanında da birçok eser bırakmış ve onlara sahip çıkmamızı ve büyütmemizi istemiştir. Bu eserlerden biri olan ve aynı zamanda Türkçe'nin de gelişmesine katkı sağlayan, Atatürk'ün bizzat kendi yazdığı Geometri kitabını, Ata'mızı saygıyla anarak inceliyoruz.



A- A+
10.11.2014 tarihli yazı 5100 kez okunmuştur.
Cumhuriyetin ilanından sonra hiç durmaksızın devrimler gerçekleştiren ve bu devleti muasır medeniyetler seviyesine çıkarmak isteyen Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Türk dilinin gelişmesi, özgünlüğünü koruması ve yabancı dillerden arınarak daha anlaşılır bir hale gelmesi için başta Türk Dili Kurumu olmak üzere birçok çalışma yaparak, birçoğunu da bizzat kendisi yönetmiştir. Gazi Paşa'nın bu alandaki en büyük eserlerinden birisi de bizzat kendi kaleme aldığı, terimlerin Türkçe halini barındıran, 44 sayfalık Geometri kitabıdır.  
  
 
 ►İlginizi Çekebilir: Atatürk ve Kayseri Uçak Fabrikası 
  
Harf inkılabından sonra yeni Türk alfabesi benimsenmiş ve Arap alfabesi artık kullanılmamaya başlanmıştır. Ancak eğitim sisteminde kullanılan kaynaklar hala Osmanlıca terimler ve sözcükler içermekte, bu da öğrenilme açısından güçlük çıkarmakta, öğrencilerin sadece ezberlemesine sebep olmaktadır. Atatürk bu durum için Türk Dil Kurumu'na verdiği emirle kurumun çeşitli bilim dallarına ait Türkçe terimlerini bulmasını ister ve dilde özleşmenin başlamasını sağlar. Bunun ilk ve en güzel örneklerinden biri de Geometri kitabı olmuştur.
 
Türkçeyi yabancı dillerden arındırmak ve olması gereken seviyeye çıkarmak için oluşturulan bu eser, Türkçenin bir bilim dili olabileceğini göstermiştir. Ayrıca daha anlaşılır bir hale getirmek millet için de büyük kolaylıklar sağlamıştır. Örnek olarak, "Müsellesin, zaviyetan-ı dahiletan mecmu’ü 180 derece ve müselles-i mütesaviyü’l-adla, zaviyeleri biribirine müsavi müselles demektir." cümlesinin "Üçgenin iç açıları toplamı 180 derecedir ve eşkenar üçgen, açıları birbirine eşit üçgen demektir." anlamına geldiğini, bugün Atatürk'ün yazdığı Geometri kitabı ve Türkçe'ye çevirdiği terimler sayesinde öğrenmekteyiz.  
  
 
 ►İlginizi Çekebilir: Atatürk'ün Kurduğu Kurum ve Kuruluşlar
 
 
Fransızca başta olmak üzere birçok yabancı kaynağı uzmanlarla birlikte inceleyen Atatürk, 1936 yılının kış aylarında, Dolmabahçe Sarayı'nda kitap üzerine çalışmaya başlamış ve 44 sayfalık bir eser ortaya çıkarmıştır. Kitap 1937 yılında Kültür Bakanlığı tarafından yayınlanmıştır ancak kitabın kapağında yazarının Atatürk olduğu belirtilmemiştir. Kitabın ikinci baskısı 1971 yılında tekrar yayınlanmıştır ve günümüzde de hala mevcuttur. Osmanlıca, Arapça, Fransızca kelimelerin Türkçe karşılığını içeren ve boyut, uzay, yüzey, düzey, çap, yarıçap, kesek, kesit, yay, çember, teğet, açı gibi bugün hala kullandığımız terimleri barındıran kitap, Türkçenin bilim dili olabileceğini ve Türkçenin gücünü göstermiştir.  
 
  
 ►İlginizi Çekebilir: Cumhuriyet Tarihinde Gelişen Eğitim
 
 

Osmanlıca'da kullanılan bazı Geometri terimlerinin Atatürk tarafından bulunan Türkçe karşılıları:
 
► Bu’ud - boyut
► mekan - uzay
► satıh - yüzey
► kutur - çap
► nısf-ı kutur - yarıçap
► kavis - yay
► muhit-i daire - çember
► mümâs - teğet
► zâviye - açı
► re’sen mütekabil zâviyeler - ters açılar
► zâviyetan’ı mütabâdiletân-ı dâhiletan - iç ters açılar
► kaaide - taban
► ufkî - yatay
► şâkulî - düşey
► amûd - dikey
► zâviyetân-ı mütevâfıkatân - yöndeş açılar
► va’zîyet - konum
► mustatîl - dikdörtgen
► muhammes - beşgen
► müselles-i mütesâviyü’l-adlâ’ - eşkenar üçgen
► müselles-i mütesâviyü’ssâkeyn - ikizkenar üçgen
► şibh-i münharif - yamuk
► mecmû - toplam
► nisbet - oran
► tenasüb - orantı
► mesâha-i sathiyye - alan
► müştak - türev
► müsavi - eşit
► mahrut - koni
► faraziye - varsayı
► hat - çizgi
► mukavves - eğri
► seviye - düzey
► dılı - kenar
► muvazi - paralel-koşut
► menşur - pürüzma
► hattı mail - eğik
► veter - kiriş
► re’s - köşe
► zaviyei hadde - dar açı
► hattı munassıf - açıortay
► muhit - çevre
► kaim zaviyeli müselles - dikey üçgen
► tamamlıyan zaviye - tümey açı
► murabba - kare
► mümaselet - imsiy
► umumi totale - ökül küre - yüre
 
Ayrıca bu eser ile Atatürk'ün bilim konusunda ne kadar ilgili olduğunu, verdiği önemi anlayabiliyoruz. Cumhuriyetin en büyük temellerinden biri olan eğitim hayatına büyük, gelecek çalışmalar için bir örnek ve kılavuz niteliğinde bir eser bırakan Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü bir kez daha saygıyla ve özlemle anıyoruz. 
 
 
Kaynak: 
Atatürk İnkılapları
Atatürk Araştırma Merkezi
Osman Öztürk Osman Öztürk Yazar Hakkında Tüm yazıları Mesaj gönder Yazdır



ANKET
Endüstri 4.0 için En Hazır Sektör Hangisidir

Sonuçlar