elektrik port üyelik servisleri elektrik port üyelik servisleri

Kablolarda Yaşlanma ve Sebepleri

İnsanlar gibi kablolar da çevresel etkenlerden veya yapısal bozulmalardan dolayı bazı değişimlere uğrayabilir ve zamanla yıpranabilirler. Bu durum kablo yaşlanması olarak ifade edilir. Bu yazımızda “Kablo yaşlanması nedir?” ve “Yaşlanmaya sebep olan etkenler nelerdir?” sorularının cevaplarını bulabilirsiniz.



A- A+
26.12.2014 tarihli yazı 6494 kez okunmuştur.

Kabloların Genel Yapısı

Kablolar, bakır veya alüminyum iletkenlerinin yalıtkan bir maddeyle kaplanmasıyla oluşturulmuş ve elektrik akımının iletilmesi için kullanılan ekipmanlardır. Kullanılan iletkenin ya da yalıtkanın cinsine ve özelliklerine göre farklı kullanım alanlarına uygun kablo çeşitleri mevcuttur. 
Şekil 1: Bir kablonun yapısında ki içten dışa doğru 3 ana katman; iletken, yalıtkan ve dış kılıf. Bunların dışında kablonun özelliğine göre farklı eklemeler yapılabilir. 

Elektrik ve elektroniğin insan hayatındaki yeri tartışılmaz bir öneme sahiptir. Telefon, bilgisayar, televizyon gibi ev elektroniğinde, ulaşım sistemlerinde, haberleşmede, aydınlatmada ve en önemlisi bütün bu ihtiyaçları karşılamak için üretilen elektrik enerjisinin taşınmasında kablolar kullanılmaktadır. Ayrıca her bir alan için kullanılan kablo da tür olarak farklılık göstermektedir. Çünkü kablolar kullanım alanlarına göre farklı çevre şartlarına uyumlu olarak üretilmeli ve kullanıldığı alanın çevre şartlarında sorunsuz olarak görev yapmalıdır.
 


 

Kablo Yaşlanması Nedir?


Sektörel çevrelerde kablo yaşlanması olarak adlandırılan durum kablonun eskimesi veya yıpranması olayıdır. Bir kablo yapısal olarak farklı maddelerden oluşturulabilir. Fakat her maddenin zamanla değişime uğraması kaçınılmaz bir sonuçtur. Bir kablonun yapısına baktığımızda en iç kısımda iletken yapının en dış kısımda ise yalıtkan yapının (yalıtkan kılıf) bulunduğunu görürüz. İletken yapının görevi gerekli elektriksel enerjiyi veya sinyali iletmek iken yalıtkan kısım da bu işlevin sorunsuz gerçekleşmesi için gerekli korumayı sağlamakla görevlidir.

Şekil 2: Kablolar kullanılacakları ortama göre çok çeşitli yapılarda ve özelliklerde oluşturulurlar. Bu şekilde hem kablonun ömrünün uzatılması hem de sistemin güç kalitesinin yüksek tutulması amaçlanmaktadır.
 
 
►İlginizi Çekebilir :  Ses ve Görüntü Kabloları
 
Bir ya da daha çok etkenden dolayı kabloların yalıtkan kısımlarında meydana gelen kalıcı değişimlere yaşlanma (eskime) denir. Yalıtkan kılıf hem elektriksel yalıtımı sağlamakta hem de kabloya mekanik bir destek sağlamaktadır. Dolayısıyla yalıtkan kılıfın bu görevlerindeki zorlanmalar ve yıpranmalar zamanla kablo yalıtkanlarının deforme olmasına ve yaşlanmasına neden olmaktadır.
 

Kablolarda Yaşlanmaya Sebep Olan Etkenler Nelerdir?


Kablolarda yaşlanmaya ve deformasyona sebep olan etkenler 4 ana başlık altında incelenebilir:
 

 Elektriksel etkenler


Kabloların iletken kısmında elektrik enerjisinin geçişi sırasında meydana gelen kısmi boşalmalar, ağaçlanma, sıcaklık artışı ve reaktif akım gibi etkiler kabloların deforme olmasına neden olur.
 

 Çevresel etkenler


Kabloların bulunduğu ortamlar da kabloların yıpranmasına ve yaşlanmasına neden olabilir. Kablonun bulunduğu ortamın sıcaklığı, kablonun geçtiği yerdeki basınç etkisi ve kablonun kullanıldığı yere göre havanın ya da toprağın nemi çevresel etkilere örnek olarak verilebilir.

 


 

 Isıl etkenler


Isıl etkenler sıcaklığın etkisiyle kabloların yalıtkan kısmında meydana gelen değişimlerdir. Bu değişimler fiziksel ya da kimyasal olarak ortaya çıkabilir. Yalıtkan kılıfın ısının etkisiyle genleşmesi bu konuya örnek olarak verilebilir.
 

 Mekanik etkenler


Mekanik etkenler dışardan gelen ve genelde kabloya temasın gerçekleşmesiyle oluşan bozucu olaylardır. Kablonun bükülmesi, kablo üzerinde kir birikmesi, kesici bir etkinin olması, yüzeylerin kabloyu aşındırması ve darbeler ile mekanik etkenler örneklendirilebilir.

Şekil 3: Fabrikalar, rafineriler, petro kimyasal tesisler, enerji santralleri ve birçok endüstriyel tesiste ölçüm ve kontrol amaçlı olarak kullanılan "Enstrumantasyon Kablolar"


Bir Kablonun Yaşlandığını Nasıl Anlarız?



Kablo yaşlanmasının da insan hastalıkları gibi belirtileri vardır. Bu belirtilere bakılarak kablonun yaşlandığını anlayabilir ve alınması gereken önlemleri ya da uygulanması gereken işlemleri geç olmadan yapabiliriz.

Kablonun yaşlandığını gösteren belirtiler:

► Yaşlanan bir kabloda izolasyon zayıflar ve kayıplar artar.
► Kablo yalıtkanında yapısal bozulmalar ve kimyasal değişimler meydana gelir.
► Kablo yalıtkanları yaşlanmanın etkisiyle koruyucu özelliğini kaybeder ve kabloda ısınmalar meydana gelir. Isınan kablolarda akım taşıma kapasitesi düşer.
► Kablolarda kısmi elektriksel boşalmalar meydana gelir ve bu da elektrik güç 
sistemlerinde kaliteyi düşürür.
► Kablonun dış kısmında kırık ve çatlaklar oluşur.
 

► İlginizi Çekebilir : Türk Kablo Sanayisi Tarihçesi | Özel Dosya

 

 

Kablolara Uygulanan Yaşlandırma Testi


2M Kablo laboratuvarlarında uygulanan yaşlandırma testinde kabloların dayanıklılığı, kullanım ömrü, çevre şartlarına karşı gösterdiği değişimler belirlenerek analizler yapılmaktadır. Yaşlandırma testinde kabloları meydana getiren malzemeler sıcak, soğuk, nemli, sulu, yoğun güneş ışığı altında gibi farklı ortam şartlarına maruz bırakılır. Bu koşullar altında belirli bir süre bekletildikten sonra yaşlandırma testi öncesi kablo malzemelerinden alınan numune ile test sonrası alınan numuneler karşılaştırılarak bu malzemelerin dayanıklılığı test edilir.

Kaynak:


Aktif etkinlik bulunmamaktadır.
ANKET
Endüstri 4.0 için En Hazır Sektör Hangisidir

Sonuçlar